Seminarium Kognitywistyczne (IFiS PAN)

Ogólnopolskie seminarium naukowe organizowane prze Zakład Logiki i Kognitywistyki IFiS PAN w ramach projektu  CogSc_GrantSonataBis
Czas: w r. akad. 2015/2016 seminaria odbywają się raz w miesiącu (informacje poniżej) we wtorki w godz. 13.00-14.45
Przestrzeń: Pałac Staszica, ul. Nowy Świat 72, s. 164, Warszawa

Najbliższe seminarium:

Serdecznie zapraszamy na kolejne posiedzenie seminarium Filozofia Kognitywistyki IFiS PAN, które odbędzie się dnia 19 kwietnia 2016 o godz. 13.00 w Pałacu Staszica (sala 164). Referat Predictive processing and the evidence of the senses wygłosi dr Paweł Gładziejewski. Tekst do dyskusji niebawem.

Archiwum:

W dniu 22 marca gościem seminarium Filozofia Kognitywistyki był dr Rafał Czajkowski z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, który wygłosił referat „Jak trafiamy tam, gdzie chcemy? Neurofizjologiczne korelaty pamięci przestrzennej”.

Wystąpienie oraz dyskusja skupiły się na zagadnieniu map przestrzennych konstruowanych w hipokampie oraz korze śródwęchowej mózgu gryzoni oraz w homologicznych strukturach mózgu człowieka. Wbrew tradycji behawiorystycznej w psychologii, istnienie takich map w roku 1948 zapostulował E. Tolman, a ich mózgową lokalizację w latach siedemdziesiątych wskazał J. O’Keefe. Dalsze badania wykazały, że neuronalna kartografia konstruowana jest przez kilka typów neuronów, o specyficznych warunkach aktywacji: koórek miejsca, kierunku głowy, granicy oraz siatki. M.-B. oraz E. Moserowie wykazali, że aktywność komórek siatki generuje wzorce aktywacji pozostałych typów komórek. W 2014 roku wspólnie z J. O’Keefem otrzymali oni Nagrodę Nobla z Fizjologii i Medycyny, co przyczyniło się zainteresowania systemami orientacji przestrzennej, nie tylko wśród neurobiologów, ale również kognitywistów, psychologów i filozofów.

Dr Czajkowski zreferował najnowsze badania nad formacją hipokampa, wskazujące na istnienie komórek prędkości, kodowanie upływu czasu związane z neurogenezą oraz jego własne wyniki na temat połączeń hipokampa i kory retrosplenialnej (RSC). W kontekście konektomiki hipokampa z innymi strukturami mózgowymi dyskutowano wpływ czynników sytuacyjnych i afektywnych w konstrukcji ludzkich map przestrzennych oraz metodologię badań nad system orientacji przestrzennej, która uwzględnia zarówno wykorzystanie różnych technik badawczych (od rejestracji aktywności pojedynczych neuronów przez badania lezji i neuroobrazowanie, po optogenetykę), jak i komparatystykę orientacji przestrzennej człowieka i modeli zwierzęcych.


Dnia 1 marca odbyło się kolejne posiedzenie Seminarium Filozofia Kognitywistyki, podczas którego dyskutowano referat dr Miry Marcinów „Poczucie sprawstwa w etiologii zaburzeń psychicznych”. Tłem dyskusji było tzw. zaburzenie pozorowane, określane w DSM-5 jako „zamierzone wytwarzanie lub naśladowanie objawów czy niewydolności fizycznych lub psychicznych (zaburzenie pozorowane)” (F68.1). Tytułowy temat “poczucia sprawstwa” rozważano w szczególności w odniesieniu do wytwarzania objawów chorób psychicznych. Dyskutowano m.in. możliwość intencjonalnego wprowadzania zachowań, które zidentyfikować można jako objawy psychopatologiczne, dystynkcję między poczuciem sprawstwa i poczuciem kontroli, analogie między zaburzeniem pozorowanym i samooszukiwaniem, a także adekwatność i autonomię zaburzenia F68.1 względem innych kategorii obecnych w DSM-5 czy ICD-10. Zarysowano zarówno aktualny stan, jak i perspektywy dalszych badań teoretycznych i empirycznych oraz ich metodologię.


 

Dnia 19 stycznia 2016 dyskutowano natomiast „Teoretyczne i metodologiczne przeszkody w realizacji projektu radykalnie ucieleśnionej neuronauki”. Gośćmi seminarium byli dr Przemysław Nowakowski (Ośrodek Badań Filozoficznych), mgr Krzysztof Dołęga (Ruhr-Universität Bochum) oraz mgr Jakub Matyja (SNS IFiS PAN). Zreferowali oni tytułowy projekt radykalnie ucieleśnionej neuronauki autorstwa Juliana Kiversteina i Marka Millera oraz zainicjowali krytyczną dyskusję, referując swoje komentarze do projektu, które ukazały się na łamach czasopisma Frontiers in Human Neuroscience.


 

Dnia 12 stycznia 2016 referat „Oscylacje mózgowe językiem myśli” wygłosił dr hab. Adam Chuderski z Zakładu Kognitywistyki Instytutu Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przedmiotem wystąpienia był autorski obliczeniowy model przeprowadzania rozumowań przez człowieka, oparty na danych elektroencefalograficznych oraz elektrokortykograficznych. Podczas dyskusji dyskutowano m.in. przewagę modelu nad wcześniejszymi oraz alternatywnymi symulacjami rozumowań, biologiczną adekwatność oraz moc eksplanacyjną tego ujęcia. Projekt dr. hab. Adama Chuderskiego realizowany jest w ramach subsydium „Mistrz” Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej „Neuro-logic: Oscillatory mechanisms of reasoning ability”.


 

Dnia 15 grudnia 2015 w Pałacu Staszica odbyło się kolejne posiedzenie comiesięcznego ogólnopolskiego seminarium Filozofia Kognitywistyki. Przedmiotem dyskusji była propozycja projektu badawczego dr. Mateusza Hohola (IFiS PAN) „Mechanizmy poznania geometrycznego”.

W szczególności, przedyskutowany został aktualny stan badań kognitywistyki matematyki, która koncentruje się przede wszystkim na poznaniu numerycznym, zaniedbując poznanie geometryczne. Przedstawiono zarówno istniejące propozycje modelowania procesów poznawczych, w których geometria traktowana jest jako explanans oraz badania, w których geometrię traktuje się jako explanadum. Do tych ostatnich należą w szczególności badania psychologii rozwojowej nad konstrukcją reprezentacji przestrzeni, badania nad wrodzonymi systemami orientacji przestrzennej prowadzone przez etologów i psychologów czy neurobiologiczne badania nad mapami przestrzennymi. W dyskusji wskazano, że wyniki te nie doprowadziły dotychczas do powstania spójnej teorii poznania geometrycznego, a mówienie o „wrodzoności” pewnych systemów często jest również wątpliwe metodologicznie. W kolejnej części dyskutowano nad związkami geometrii oraz języka – zarówno w kontekście historii nauki (dowody Euklidesa wykorzystywały zarówno diagramy, jak i język formularny), jak i w kontekście kształtowania się pełnego poznania geometrycznego w kontekście ontogenetycznym (język prawdopodobnie pozwala przezwyciężyć ograniczenia protogeometrycznych mechanizmów poznania przestrzennego). Ostatnia część seminarium poświęcona była mechanizmom stabilności i precyzji pojęciowej w geometrii oraz związkom poznania geometrycznego i numerycznego.


 

Dnia 24 listopada 2015 roku odbyło się kolejne posiedzenie ogólnopolskiego seminarium naukowego Filozofia Kognitywistyki IFiS PAN. Podczas seminarium dyskutowano raport z badań Leona Ciechanowskiego „Poczucie sprawstwa a podejmowanie decyzji. Na styku kognitywistyki i fenomenologii”.

Na początku prelegent oraz uczestnicy dyskutowali filozoficzne ujęcia poczucia sprawstwa, powołując się zarówno na tzw. koncepcje trzecioosobowe, jak i fenomenologiczne, a także wyjaśniając dystynkcje obecne w literaturze przedmiotu. Zastanawiano się m.in. nad tożsamością pojęć „poczucia sprawstwa” i „poczucia kontroli”. Dyskutowano także możliwy wpływ danych z zakresu psychopatologii na wykorzystywaną przez badaczy siatkę pojęciową. W drugiej części prelegent zreferował stan dotychczasowych badań empirycznych nad poczuciem sprawstwa. W szczególności przedstawił paradygmat badawczy zaproponowany w pracy Wenke, Fleminga i Hoggarda z 2010 roku, który stał się podstawą jego własnych badań. Prelegent omówił założenia, hipotezy i metodę – obejmującą zarówno chronometrię umysłu, jak i psychofizjologiczne pomiary potencjałów wywołanych. Główna idea eksperymentu przeprowadzonego przez prelegenta polegała na sprawdzeniu czy fakt informowania osób badanych o podprogowym prymowaniu bodźców docelowych wpływa na poczucie sprawstwa. Po przedstawieniu wyników uczestnicy seminarium dyskutowali nad ich implikacjami oraz merytorycznymi i metodologicznymi założeniami kolejnych badań.


W dniu 20 października 2015 w Pałacu Staszica odbyło się pierwsze po przerwie wakacyjnej posiedzenie ogólnopolskiego seminarium naukowego IFiS PAN Filozofia Kognitywistyki. Tematyka seminarium związana była z artykułem dr. Pawła Gładziejewskiego i prof. Marcina Miłkowskiego „Mental representations as structural representations. Developing the notion”.

W trakcie posiedzenia przedstawiono i poddano pod dyskusję tytułowe ujęcie reprezentacji umysłowych jako reprezentacji strukturalnych (tzw. S-reprezentacji). W szczególności dyskutowano m.in. podejście do relacji podobieństwa strukturalnego, które zachowuje asymetryczne ujęcie podobieństwa, a jednocześnie omija problemy, w jakie uwikłane jest definiowanie podobieństwa w kategoriach morfizmów. Reprezentacje strukturalne przedstawione zostały w kontekście teorii wyjaśniania mechanistycznego oraz interwencjonistycznej koncepcji przyczynowości. W szerszym kontekście, podczas seminarium podjęto toczący się w ramach filozofii umysłu i nauk kognitywnych spór pomiędzy zwolennikami umysłu operującego na reprezentacjach a zwolennikami antyreprezentacjonizmu (do których zaliczają się enaktywiści i niektórzy teoretycy ucieleśnionego poznania).

 

Go to Top